หลักเกณฑ์การประเมินการประกันและการปรับปรุงคุณภาพงานตรวจสอบภายในภาครัฐจากภายนอกองค์กร รอบการประเมินปีงบประมาณ พ.ศ. ๒๕๖๐ – ๒๕๖๕
การประเมินผล
การประเมินการตรวจสอบภายในแบ่งเป็น ๒ ส่วน ประกอบด้วยประเด็นพิจารณา ๑๐ ประเด็น ได้แก่สวนที่ ๑ การประเมินการกำกับดูแล
1.ส่วนที่ ๑ การประเมินการกำกับดูแล
2.ส่วนที่ ๒ การประเมินหน่วยงานตรวจสอบภายใน
การกำหนดค่าคะแนน
ค่าคะแนนแต่ละเกณฑ์การพิจารณาแบ่งเป็น ๓ ระดับ ได้แก่
- กรณีมีการปฏิบัติตามเกณฑ์การพิจารณา ให้ค่าคะแนน ๑ คะแนน
- กรณีมีการปฏิบัติตามเกณฑ์การพิจารณาบางส่วน ให้ค่าคะแนน ๐.๕ คะแนน
- กรณีไม่ได้มีการปฏิบัติตามเกณฑ์การพิจารณา ให้ค่าคะแนน ๐ คะแนน
ทั้งนี้ ในเกณฑ์การพิจารณาบางข้อจะมีการให้ค่าคะแนนเป็น ๒ ระดับ คือ ค่าคะแนน ๑ คะแนน และค่าคะแนน ๐ คะแนน เท่านั้น โดยจะระบุไว้ในเงื่อนไขของแต่ละประเด็นพิจารณา
การคำนวณคะแนนแต่ละเกณฑ์การพิจารณา กำหนดค่าคะแนนถ่วงน้ำหนักตามความสำคัญของการดำเนินงาน โดยนำค่าคะแนนที่ได้รับคูณด้วยค่าคะแนนถ่วงน้ำหนักของแต่ละเกณฑ์การพิจารณา ทั้งนี้ กำหนดให้ใช้ทศนิยม ๑ ตำแหน่ง (กรณีทศนิยมตำแหน่งที่ ๒ ตั้งแต่ ๕ ขึ้นไป ให้ปัดขึ้น)
สรุปคะแนนแต่ละประเด็นพิจารณา โดยรวมคะแนนหลังการถ่วงน้ำหนักทุกข้อในแต่ละประเด็นพิจารณา
สรุปผลการประเมิน โดยนำค่าคะแนนรวมของส่วนที่ ๑ การประเมินการกำกับดูแล และส่วนที่ ๒ การประเมินหน่วยงานตรวจสอบภายใน รวมเป็นคะแนนทั้งสิ้น ๑๐๐ คะแนน และสรุประดับผลการประเมิน ดังนี้
- ระดับที่ ๑ ระดับเริ่มต้น (Beginning) คะแนนรวมน้อยกว่า ๒๐ คะแนน
- ระดับที่ ๒ ระดับกลาง (Developing) คะแนนรวมตั้งแต่ ๒๐ คะแนน แต่ไม่ถึง ๓๕ คะแนน
- ระดับที่ ๓ ระดับดี (Established) คะแนนรวมตั้งแต่ ๓๕ คะแนน แต่ไม่ถึง ๕๕ คะแนน
- ระดับที่ ๔ ระดับดีมาก (Managed) คะแนนรวมตั้งแต่ ๕๕ คะแนน แต่ไม่ถึง ๘๐ คะแนน
- ระดับที่ ๕ ระดับดีเยี่ยม (Leading) คะแนนรวมตั้งแต่ ๘๐ คะแนนขึ้นไป
ประเด็นพิจารณาที่ 1 : ประเมินด้านคณะกรรมการตรวจสอบและหัวหน้างานของรัฐ
คณะกรรมการตรวจสอบและหัวหน้าหน่วยงานของรัฐมีบทบาทในการกำกับดูแลให้หน่วยงานรัฐจัดให้มีการตรวจสอบภายในที่มีประสิทธิภาพ เพื่อให้การตรวจสอบภายในสามารถเพิ่มคุณค่าและปรับปรุงการปฏิบัติงานของหน่วยงานของรัฐให้ดีขึ้น และจะช่วยให้หน่วยงานของรัฐบรรลุถึงเป้าหมายและวัตถุประสงค์ที่กำหนดไว้
หลักฐานที่ใช้ในการประเมิน
คำสั่งแต่งตั้งคณะกรรมการตรวจสอบ/เอกสารที่แสดงถึงคุณสมบัติของคณะกรรมการตรวจสอบมีความรู้ ความเชี่ยวชาญ และมีประสบการณ์ด้านการเงิน การบัญชีหรือด้านการตรวจสอบภายใน/กฏบัตรของคณะกรรมการตจรวจสอบและเอกสารสอบทาน/รายงานการประชุมของคณะกรรมการตรวจสอบ/เอกสารการประเมินผลการปฎิบัติงานของคณะกรรมการ/รายงานผลการดำเนินของคณะกรรมการตรวจสอบ/หลักฐานเกี่ยวกับการประชุมเพื่อมอบนโยบายของหัวหน้าหน่วยงานของรัฐ/เอกสารที่หัวหน้าหน่วยงานของรัฐประชุมหรือหารือร่วมกับหัวหน้าหน่วยงานตรวจสอบภายใน/รายงานการประชุมของหน่วยงานตรวจสอบภายในบันทึกช่วยจำ/เอกสารหลักฐานอื่นที่เกี่ยวกับข้อง ฯลฯ
ประเด็นพิจารณาที่ 2 : บทบาท ความรับผิดชอบ และความเป็นอิสระ
คณะกรรมการตรวจสอบและหัวหน้าหน่วยงานของรัฐมีบทบาทในการกำกับดูแลให้หน่วยงานตรวจสอบภายในให้เป้นอิสระจากการแทรกแซงหรือเงื่อนไขที่เป็นอุปสรรค์ต่อการปฏิบัติงาน โดยไม่จำกัดในขอบเขตการปฏิบัติงาน การเข้าถึงข้อมูล บุคคล และทรัพย์สิน เพื่อให้สามารถดำเนินไปได้อย่างมีศักยภาพตามหน้าที่ความรับผิดชอบที่ได้รับมอบหมาย ร่วมถึงหัวหน้าหน่วยงานตรวจสอบภายในมีการสื่อสารลแะมีปฏิสัมพันธืในการปฏิบัติงานโดยตรงกับคณะกรรมการตรวจสอบและหัวหน้าหน่วยงานของรัฐ
เกณฑ์การพิจาราณา มีดังนี้
หลักฐานที่ใช้ในการประเมิน
กฏบัตรของหน่วยงานตรวจสอบภายใน เอกสารการสอบทาน และการสื่อสาร/แผนการตรวจสอบประจำปีและเอกสารเสนออนุมัติ/แผนการจัดสรรทรัพยากรประจำปีและเอกสารเสนออนุมัติ/เอกสารรายงานผลการปฏิบัติของหน่วยงานตรวจสอบภายในตามแผนการตรวจสอบประจำปี/เอกสารการประเมินผลการปฏิบัติงานของหัวหน้าหน่วยงานตรวจสอบภายใน/เอกสารการยืนยันถึงความเป็นอิสระของการปฏิบัติงานตรวจสอบภายใน/ประวัติการทำงาน หน้าที่และความรับผิดชอบ ปัจจุบันและย้อนหลัง 1 ปี/เอกสารการประชุมที่แสดงถึงการสื่อสารและการปฏิสัมพันธ์ในการปฏิบัติงานกับคณะกรรมการตรวจสอบหรือหัวหน้าหน่วยงานของรัฐ/รายงานการประชุม/บันทึกช่วยจำ/เอกสารหลักฐานอื่นที่เกี่ยวข้อง ฯลฯ
ส่วนที่ 2 การประเมินหน่วยงานตรวจภายใน ประกอบด้วย 4 ด้าน ดังนี้
1.ด้านคุณภาพงานตรวจภายใน (Internal Audit Quality) จำนวน 1 ประเด็นพิจารณา ประกอบด้วย
ประเด็นพิจารณาที่ 3 : การประเมินคุณภาพงานตรวจสอบภายใน
หัวหน้าหน่วยงานตรวจสอบภายในต้องปรับปรุงและรักษาคุณภาพงานตรวจสอบภายในและภายนอกหน่วยของรัฐ เพื่อให้มั่นใจว่าการปฏิบัติงานตรวจสอบภายในมีประสิทธิภาพและประสิทธิผล ตลอดจนมีการปรับปรุงการปฏิบัติงานให้ดีขึ้นและต้องรายงานผลการประเมินต่อคณะกรรมการตรวจสอบและหัวหน้าหน่วยงานของรัฐ
เกณฑ์การพิจาราณา มีดังนี้
หลักฐานที่ใช้ในการประเมิน
เอกสารการประชุมหรือหารือกับคณะกรรมการตรวจสอบหรือหัวหน้าหน่วยงานของรัฐเกี่ยวกับการประกันและการปรับปรุงคุณภาพงาน/เอกสารการกำหนดวิธีการหรือรูปแบบของการประเมินคุณภาพในระดับงานตรวจสอบ และเอกสารการสื่อสาร/รายงานผลการประเมินภายในองค์กร ผลการปรับปรุงแก้ไขและเอกสารเสนอรายงานผล/สรุปผลการสำรวจความพึงพอใจจากผู้มีส่วนได้ส่วนเสีย และเอกสารเสนอรายงานสรุปผล/บันทึกช่วยจำ/รายงานการประชุม/เอกสารหลักฐานอื่นที่เกี่ยวข้อง ฯลฯ
2. ด้านบุคลกร (staff) จำนวน 1 ประเด็นพิจารณา ประกอบด้วย
ประเด็นพิจารณาที่ 4 : ความเชียวชาญและการพัฒนาความรู้ความสามารถด้านการตรวจสอบภายใน
การปฏิบัติงานตรวจสอบภายในต้องกระทำด้วยเชี่ยวชาญ โดยผู้ตรวจสอบภายในต้องมีความรู้ ทักษะ และความสามารถอื่นๆ ที่จำเป็นต่อการปฏิบัติงาน รวมทั้งต้องหมั่นศึกษาหาความรู้ ทักษะ และความสามารถอื่นๆ เพิ่มเติมอยู่ตลอดเวลา เพื่อให้้เกิดการพัฒนาวิชาชีพอย่างต่อเนื่อง และสามารถนำความรู้ทักษะ ความสามารถ และประสบการณ์ไปใช้ในการปฏิบัติานได้อย่างเต็มที่
เกณฑ์การพิจาราณา มีดังนี้
หลักฐานที่ใช้ในการประเมิน
ประวัติทำงาน/วุฒิบัตร/ข้อมูลการฝึกอบรมประจำปี/เอกสารหลักฐานอื่นที่เกี่ยวข้อง ฯลฯ
3. ด้านการจัดการ (Managment) จำนวน 2 ประเด็นพิจารณา ประกอบด้วย
ประเด็นพิจารณาที่ 5 : การบริหารงานตรวจสอบภายใน
หัวหน้าหน่วยงานตรวจสอบภายในต้องบริหารงานตรวจสอบภายในอย่างมีประสิทธิผลเพื่อให้เกิดความมั่นใจ การปฏิบัติงานตรวจสอบภายในสามารถสร้างมูลค่าเพิ่มในกับหน่วยงานของรัฐโดยการวางแผนยุทธ์ได้คำนึงถึงเป้าหมาย ทิศทาง และการดำเนินงานของหน่วยของรัฐ และแผนการตรวจสอบที่ครอบคลุมความเสี่ยงทั้งหมดของหน่วยงานของรัฐ และคำนึงถึงความคาดหวังของหัวหน้าหน่วยงานของรัฐและคณะกรรมการตรวจสอบ รวมทั้งหัวหน้าหน่วยงานตรวจสอบภายในต้องสร้างคู่มือหรือแนวทาง เพื่อให้การปฏิบัติงานของหน่วยงานตรวจสอบภายในให้มีคุณภาพ ตลอดจนบริหารทรัพยากรบุคคลให้มีความเหมาะสมและเพียงพอ
เกณฑ์การพิจาราณา มีดังนี้
หลักฐานที่ใช้ในการประเมิน
แผนกลยุทธ์ของหน่วยงานตรวจสอบภายใน / เอกสารการทบทวนและการสื่อสาร / เอกสารเกี่ยวกับภารกิจของหน่วยงานของรัฐ / เอกสารเกี่ยวกับกฎหมายในการจัดตั้งที่แสดงให้เห็นถึงโครงสร้างการแบ่งหน่วยงานและอำนาจหน้าที่ของหน่วยงานภายใน / ลักษณะงานของหน่วยงานภายใน / เอกสารของงาน โครงการ กิจกรรม กระบวนการ ระบบงาน หน่วยงานย่อย หรือรายการอื่นที่มีนัยสำคัญของหน่วยงานของรัฐ / เอกสารแสดงหัวข้อของงานตรวจสอบทั้งหมด (Audit Universe) / เอกสารการทบทวนหรือปรับปรุงหัวข้อของงานตรวจสอบทั้งหมด (Audit Universe) / เอกสารการกำหนดปัจจัยเสี่ยงและเกณฑ์ความเสี่ยง / เอกสารการประเมินความเสี่ยง การวิเคราะห์ และการจัดลำดับความเสี่ยง / แผนการตรวจสอบประจำปี / เอกสารการประชุมหรือหารือกับคณะกรรมการตรวจสอบ (ถ้ามี) และหัวหน้าหน่วยงานของรัฐเกี่ยวกับการวางแผนการตรวจสอบประจำปี / เอกสารเสนออนุมัติแผนการตรวจสอบประจำปี / คู่มือการปฏิบัติงานตรวจสอบภายใน / เอกสารการทบทวนและการสื่อสาร / คู่มือหรือนโยบายเกี่ยวกับความเป็นอิสระ ความเที่ยงธรรม ฯ และเอกสารการสื่อสาร / รายงานสรุปผลการปฏิบัติงานและเอกสารเสนอรายงานสรุปผล / เอกสารการวิเคราะห์ทักษะ ความรู้ และความสามารถด้านต่าง ๆ ที่จำเป็นในการปฏิบัติงานตรวจสอบภายใน / แผนการพัฒนาบุคลากร แผนการจัดการที่แสดงถึงการได้มาของทรัพยากร / เอกสารแผนพัฒนาบุคลากรและแผนการจัดการ / บันทึกช่วยจำ / รายงานการประชุม / เอกสารหลักฐานอื่นที่เกี่ยวข้อง ฯลฯ
ประเด็นพิจารณาที่ 6 : การรายงานผลการตรวจสอบภายในภาพรวม
หน่วยงานตรวจสอบภายในต้องรายงานการบริหารจัดการความเสี่ยงและการควบคุมภายในในภาพรวมของหน่วยงานของรัฐ โดยมีการประเมินและให้ความเห็นเกี่ยวกับประสิทธิผลของการบริหารจัดการความเสี่ยง การบริหารความเสี่ยงด้านการทุจริต ระบบการร้องเรียน/ระบบการรับแจ้งเบาะแส และการควบคุมภายในของหน่วยงานของรัฐ เพื่อช่วยสนับสนุนและผลักดันให้การบริหารจัดการความเสี่ยงและการควบคุมภายในมีประสิทธิผล
เกณฑ์การพิจาราณา มีดังนี้
หลักฐานที่ใช้ในการประเมิน
เอกสารการประเมิน การแสดงความเห็น รายงานผล และเสนอรายงานเกี่ยวกับความมีประสิทธิผลของการบริหารจัดความเสี่ยง การบริหารความเสี่ยงด้านการทุจริต ระบบการร้องเรียงหรือการรับแจ้งเบาะแส และการควบคุมภายใน/รายงานการประชุม/เอกสารหลักฐานอื่นที่เกี่ยวข้อง ฯลฯ
4. ด้านกระบวนการ (Process) จำนวน 4 ประเด็นพิจารณา ประกอบด้วย
ประเด็นพิจารณาที่ 7 : การวางแผนการปฏิบัติงาน
ผู้ตรวจสอบภายในต้องจัดทำแผนการปฏิบัติงาน (Engagement Plan) ตามที่ได้รับมอบหมาย ประกอบด้วยวัตถุประสงค์ ขอบเขต ระยะเวลา และการจัดสรรทรัพยากร โดยการกำหนดวัตถุประสงค์ต้องมีการประเมินความเสี่ยง รวมทั้งต้องจัดทำแนวทางการปฏิบัติงาน (Engagement Work Program หรือ Audit Program) เป็นลายลักษณ์อักษร และต้องได้รับความเห็นชอบจากหัวหน้าหน่วยงานตรวจสอบภายในหรือผู้ที่ได้รับมอบหมายก่อนที่จะเริ่มปฏิบัติงาน
เกณฑ์การพิจาราณา มีดังนี้
หลักฐานที่ใช้ในการประเมิน
แผนการปฏิบัติงาน / เอกสารการประเมินความเสี่ยงเบื้องต้น / แนวทางการปฏิบัติงาน และเอกสารเสนอให้ความเห็นชอบ / เอกสารหลักฐานอื่นที่เกี่ยวข้อง ฯลฯ
ประเด็นพิจารณาที่ 8 : การปฏิบัติงานตรวจสอบ
ผู้ตรวจสอบภายในต้องมีกระดาษทำการที่ได้ระบุ วิเคราะห์ ประเมินผล และจัดเก็บข้อมูลให้เพียงพอต่อการปฏิบัติงานที่ได้รับมอบหมาย ซึ่งต้องปฏิบัติงานครบถ้วนตามแนวทางการปฏิบัติงาน (Engagement Work Program หรือ Audit Program) รวมทั้งหัวหน้าหน่วยงานตรวจสอบภายในต้องกำกับดูแลการปฏิบัติงานที่ได้รับมอบหมายอย่างเหมาะสม ทั้งนี้ หน่วยงานตรวจสอบภายในต้องมีการเปิดตรวจและปิดตรวจกับหน่วยรับตรวจ
เกณฑ์การพิจาราณา มีดังนี้
หลักฐานที่ใช้ในการประเมิน
กระดาษทำการ / เอกสารข้อกำหนดในการเก็บรักษาข้อมูลและการสื่อสาร / เอกสารที่แสดงถึงการควบคุม ดูแล สอบทานการปฏิบัติงาน / เอกสารการเปิดตรวจ / เอกสารการปิดตรวจ / รายงานการประชุม / เอกสารหลักฐานอื่นที่เกี่ยวข้อง ฯลฯ
ประเด็นพิจารณาที่ 9 : การรายงานผลการตรวจสอบ
รายงานผลการตรวจสอบที่มีคุณภาพ โดยมีองค์ประกอบที่ครบถ้วน ได้แก่ วัตถุประสงค์ ขอบเขต ผลการตรวจสอบ การจัดลำดับความสำคัญของข้อตรวจพบ และข้อเสนอแนะ และ/หรือแผนการปรับปรุง รวมทั้งสรุปเกี่ยวกับประสิทธิภาพและประสิทธิผลของกระบวนการบริหารจัดการความเสี่ยงและการควบคุมภายในของงานที่ได้รับมอบหมาย พร้อมข้อเสนอแนะที่มีคุณภาพและสามารถนำไปปฏิบัติได้จริง เพื่อปรับปรุงหรือเพิ่มประสิทธิภาพการดำเนินงานของหน่วยรับตรวจ ทั้งนี้ รายงานผลการตรวจสอบต้องเสนอ ต่อหัวหน้าหน่วยงานของรัฐและคณะกรรมการตรวจสอบอย่างทันท่วงที
เกณฑ์การพิจาราณา มีดังนี้
หลักฐานที่ใช้ในการประเมิน
รายงานผลการตรวจสอบ / เอกสารการสอบทานรายงานผลการตรวจสอบ / เอกสารการกำหนดผู้ที่ได้รับรายงานผลการตรวจสอบ วิธีการเผยแพร่รายงานผลการตรวจสอบ และการสื่อสาร / เอกสารเสนอรายงานผลการตรวจสอบ / เอกสารแสดงการปรับปรุงหรือเปลี่ยนแปลงกระบวนการทำงานของหน่วยรับตรวจ / เอกสารหลักฐานอื่นที่เกี่ยวข้อง ฯลฯ
ประเด็นพิจารณาที่ 10 : การติดตามผลการตรวจสอบ
หัวหน้าหน่วยงานตรวจสอบภายในต้องกำหนดวิธีการการติดตามการปฏิบัติงานตามข้อเสนอแนะ และรายงานผลการปฏิบัติตามข้อเสนอแนะเสนอต่อหัวหน้าหน่วยงานของรัฐและคณะกรรมการตรวจสอบ
เกณฑ์การพิจาราณา มีดังนี้
หลักฐานที่ใช้ในการประเมิน
เอกสารการกำหนดวิธีการการติดตามการปฏิบัติตามข้อเสนอแนะและการสื่อสาร / เอกสารการติดตามผลการปฏิบัติตามข้อเสนอแนะ / เอกสารเสนอผลการปฏิบัติตามข้อเสนอแนะ / รายงานการประชุม / เอกสารหลักฐานอื่นที่เกี่ยวข้อง ฯลฯ
